Smaragd is de groene edelsteen variant van het mineraal beryl (Be₃Al₂Si₆O₁₈). De kenmerkende diepgroene kleur wordt veroorzaakt door sporen van chroom en/of vanadium. Met een hardheid van 7,5–8 op de schaal van Mohs is smaragd relatief hard, maar vaak kwetsbaar door natuurlijke insluitsels en breuken. Deze interne kenmerken – in vaktermen “jardin” (Frans voor tuin) genoemd – worden geaccepteerd als onderdeel van de natuurlijke schoonheid van smaragd.

Smaragden worden vooral onderscheiden op basis van herkomst, kleurintensiteit, transparantie en behandeling:

1. Colombiaanse smaragd
   • Meest begeerd. Intens groen, vaak licht doorschijnend met karakteristieke “jardin”.
   • Muzo- en Chivor-mijnen leveren topkwaliteit.
2. Zambiaanse smaragd
   • Iets donkerder groen met blauwe ondertoon. Minder insluitsels, vaak helderder dan Colombiaanse stenen.
   • Gewaardeerd voor zijn helderheid en duurzaamheid.
3. Braziliaanse smaragd
   • Lichtere tinten groen, vaak met minder intensiteit.
   • Geschikt voor grotere stenen tegen een lagere prijs.
4. Synthetische smaragd
   • In laboratoria gekweekt, chemisch identiek aan natuurlijk smaragd.
   • Minder waardevol, maar visueel aantrekkelijk en vrijwel insluitselvrij.

Smaragd wordt wereldwijd gewonnen, met de belangrijkste bronnen:

• Colombia – veruit de bekendste en historisch belangrijkste producent.
• Zambia – grote hoeveelheden smaragd van uitstekende helderheid.
• Brazilië – produceert zowel natuurlijke als synthetische smaragden.
• Afghanistan, Ethiopië, Pakistan – kleinere maar kwalitatieve vondsten.
• Madagaskar – opkomende bron voor commercieel aantrekkelijke smaragden.

Smaragd bevat vaak natuurlijke breuklijnen, waardoor behandelingen gebruikelijk zijn:

• Oliebehandeling (meest gangbaar)
  • Insluitsels en barstjes worden opgevuld met kleurloze olie (meestal cederolie) om de transparantie te verbeteren.
  • Wordt als acceptabel beschouwd, mits correct vermeld.
• Hars- of polymeerbehandeling
  • Duurzamere alternatieven voor olie. Kunnen kleurloos of gekleurd zijn.
  • Kleuring met groene hars verlaagt doorgaans de waarde aanzienlijk.
• Geen behandeling (zeer zeldzaam)
  • Onbehandelde smaragden zijn uitzonderlijk en bijzonder waardevol.
  • Vereisen certificering van een erkend edelsteenlaboratorium.